1999 Gölcük Depremi’nin üzerinden tam 25 yıl geçse de yaşanılanlar hafızalarda derin izlere sebep olduğundan tesirleri hala sürmekte.
Doğal afetlerin bireyler üzerinde farklı yansılarla dışa vurduğunu belirten Liv Hospital’dan Uzman Klinik Psikolog Burcu Özcan afetten kurtulan kişinin sadece kurtulduğu için bile kendini hatalı hissedebileceğini belirtirken afet sonrası dikkat edilmesi gerekenlerin altını çizdi.
Güven hissini derinden sarsabilir
Doğal afetler, toplumlar üzerinde derin ve uzun vadeli tesirler bırakabilen olaylardır. Sarsıntılar, seller, orman yangınları üzere afetler, insanları yalnızca fizikî olarak değil, ruhsal açıdan da derinden etkiliyor. Yaşanılan yıkımın, kayıpların, ruhsal ve fizikî zararın büyüklüğü en temel gereksinimlerimizden biri olan itimat hissini derinden sarsıyor.
‘Kurtulan suçluluğu’ hissedilebilir
Kaybın ve yaşanılan olayın durumuna bağlı olarak, doğal afetlerden direkt etkilenen şahıslar, sıkıntı, panik, kayıp, endişe ve ıstırap hissi yaşayabilir. Ahenge zorlukları, öfke ve suçluluk ortaya çıkabilir. Yaşanan travmatik olay sonrasında ziyan görmeden kurtulan bireyler ‘kurtulan suçluluğu’ hissedebilir.
Yoğun kaygı ve panik, yerini telaşa bırakabilir
Travmatik olayın çabucak akabinde şahısların şok evresinde ‘hissizlik hali’ doğaldır. Hissizlik yaşanılan ani olayın ve belirsizliğin yarattığı travmanın olağan bir sonucudur. Afet anında ve çabucak sonrasında yaşanılan ağır kaygı ve panik, afetin üzerinden birkaç hafta geçtikten sonra azalarak yerini tasaya bırakır.
Psikolojik tesirleri, haftalar yahut aylar sonra ortaya çıkabilir
Afetten sonraki haftalar ve aylar, “yeni normale” geri dönmeyle ilgili çeşitli vazifelerle geçebilir. Bu nedenle, birtakım beşerler için afetin ruhsal tesirleri, afet meydana geldikten haftalar yahut aylar sonra ortaya çıkabilir.
Nefes antrenmanı ve fizikî idmanlar yararlı olabilir
Afet sonrasında diğerleriyle ilişkiyi sürdürmek bireyler ve toplum için güzelleştirici olabilir. İzolasyondan kaçınmak ve toplumsal dayanağı artırmak dayanıklılık oluşturmada kıymetli bir faktördür. Ayrıyeten, kimilerinde güç olabilmesine yahut suçluluk hisleri uyandırabilmesine karşın, nizamlı yemek yeme, ahenge ve antrenman üzere öz bakım için vakit ayırmak, güçlü vakitlerde sıhhate teşvik için değerlidir. Akut gerilim yahut telaş anlarında, nefes antrenmanları, fizikî idmanlar ve sevilen şahıslarla vakit geçirmek yararlı olacaktır.
Afet Sonrası Dikkat Edilmesi Gerekenler
Yaşanılan doğal afetin sonucunda şahısların yaşadığı hisleri bastırmamaları, yaşanılan kayıpların akabinde verilen reaksiyonların olağan olduğunu bilmeleri ve kendilerine yas periyodunu yaşayabilmek için kâfi süreyi tanımaları ruhsal sıhhatlerini koruyabilmek ismine hayli değerlidir.
Afet sonrasında; hisleri denetim etmekte zorlanma, çaresizlik hissi, kendine ve etrafa yabancılaşma, inançta hissetmeme üzere hisler belli bir müddet hissedilebilir.
Doğal afetlerin bireylerde yaratabileceği öteki bir tesir ise travma sonrası büyümedir. Bu kavram, travmatik tecrübelerin akabinde gelişim ve güçlenme sürecini söz eder. Travma sonrası büyüme şu biçimde gerçekleşebilir:
Afet sonrası toplumsal takviye ve yardımlaşma, bireylerin düzgünleşme süreçlerini olumlu istikamette etkileyebilir.
Bu süreçleri her birey farklı biçimde ve müddette yaşayabilir. Kişi his durumunu yönetmekte zorluk yaşıyor, günlük rutinlerini aksatıyor yahut fonksiyonelliği ile ilgili yakınmaları devam ediyorsa profesyonel bir takviye alması yararlı olabilir.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
